4.Sınıf Maddeyi Tanıyalım Teması Konu Özeti-1


REKLAMLAR




Ekleyen: soruca | Okunma Sayısı: 3071

 

Maddenin Halleri

1.   katılar

2.   sıvılar

3.   gazlar

A)   Maddenin Ölçülebilir Özellikleri

1.   kütle

2.   hacim

 

B)   Maddenin Değişimi

1.   İnsanlar işleyerek maddeyi değiştirebilir

2.   Doğa olayları maddeyi değiştirebilir

Maddenin Isı Etkisiyle Değişimi

1.   ısınma ve soğuma

2.   hal değişimi

3.   bozunma

C)   Madeler Doğada Karışık Halde Bulunur

1.   saf maddeler

2.   karışımlar

3.   çözeltiler

4.   çözünme

 

D)   Karışımlar ayrılabilir mi?

1.   süzme ve yüzdürme

2.   mıknatısla ayırma

3.   buharlaşma

 

A)   Çevremizde Sayısız Maddeler Vardır

Çevremizde gördüğümüz canlı cansız çok sayıda madde bulunmaktadır. Odamızın ya da sınıfımızın penceresinden dışarıya baktığımızda neler gördüğümüzü listeleyelim ve bunları özelliklerine göre gruplandıralım. Odalarımızın pencereleri cam değil de tahta olsa ya da sabah kahvaltıda çayımıza şeker yerine tuz atsaydık ne olurdu ?

1.   Maddeyi Niteleyen Özellikler

Çevremizde özellikleri birbirinden farklı canlı yada cansız bir çok varlık bulunur. Bunlara madde denir.

Boşlukta yer kaplayan ve de kütlesi olan her varlığa madde denir.

Beş duyu organlarımızla maddelerin varlıklarını anlayabiliriz.

not:

Duyu organlarımızla algıladığımız ısı, ses, ışık, ve elektrik madde değildir. Bunlar birer enerji kaynaklarıdır.

 

2.   Nitelemek Ne Demektir?

Duyu organlarımızla maddeleri özelliklerine göre nitelendiririz.

saydamlık

Maddelerin ışığı geçirgenliklerine göre farklı özellikler gösterirler.

Işığı tam olarak geçiren maddelere saydam madde denir.

Işığın bir kısmını geçiren maddelere yarı saydam madde denir.

Işığı geçirmeyen maddelere opak madde (saydam olmayan) denir.

Su, saydam; yağlı kâğıt, yarı saydam; duvar opak maddedir.

 

parlaklık matlık

Altın, gümüş, alüminyum, çelik parlak maddelerdir.

Kömür, beton, gibi maddeler ise mattır.

 

sertlik yumuşaklık

Şekil verilmesi güç ve çizilmeye dayanıklı maddelere sert madde

Kolayca şekil verilen maddeler yumuşaktır.

Duvar,elmas,kömür…sert maddedir

Pamuk, lastik, yün, sünger, yumuşak maddelerdir.

 

esnek ve berk

Kolayca bükülen maddeler esnek madde denir.

Bükülmesi çok zor olan maddelere berk madde denir.

Lastik, oyun hamuru,cam macunu esnek maddedir

Kurşun kalem,tahta,makas berk maddedir.

 

 

sağlam ve kırılganlık

Çelik ve cam ikisi de sert  maddedir. Fakat çelik sağlam,cam ise kırılgan maddedir.

 

suyu çekenler ve çekmeyenler

Naylondan yapılmış maddeler, taş,plastik.. gibi maddeler suyu geçirmezler.

Süngerimsi özellik taşıyan maddeler ve toprak ve de kâğıttan yapılan maddeler suyu çekerler.

 

suda batma ve yüzme

Suya bırakılan boş pet, kâğıttan yapılmış oyuncaklar suda yüzerken

içi su dolu şişe, taş, demir, çelik gibi maddeler suda batar.

 

mıknatısla çekilme özelliği

Demir, nikel ve kobalttan yapılmış maddeler mıknatıs tarafından çekilir.

Plastik, kâğıt, taş, tahtadan yapılan maddeleri mıknatıs çekmez.

 

renk ve koku

Bazı maddeler renkli ve bazı maddeler renksizdir.

Bazı maddeleri kendine özgü kokularından tanırız

Su,renksiz; süt ise beyaz renktedir.

Su, hava, şeker gibi maddelerin kokuları yoktur,soğan sarımsak gibi maddelerin kokuları vardır.

 

pürüzlü ve pürüzsüzlük

Bazı maddelerin yüzeylerine dokunulduğunda pürüzlü (tırtıllı)

Bazı maddelerin ise yüzeyleri pürüzsüzdür(kaygan)

Cam, masa, kâğıt pürüzsüz; halı, toprak, ağaç pürüzlüdür.

 

not: maddeleri niteleyen özellikler ayırt edici özellikler değildir.

 

3.   maddeleri nitelemek hep kolay mıdır?

Maddeleri nitelemek her zaman kolay değildir.

Bazı maddelerin içerisinde sert,yumuşak ve de esnek madde kullanılabiliyor, bunları ayırt etmek zor olabiliyor.

Bazı maddeleri kesin çizgilerle sınıflandıramayız.

 

4.   maddenin nitelikleri ve kullanım alanları

Bir ürün hangi amaçla kullanılacaksa ham maddesi ona uygun seçilmelidir.Yoksa ürün kullanılamaz.

Oyun oynan top plastikten değil de demirden yapılsa oynanmazdı.

Havlu suyu emici özelliğe sahip olmasa idi kullanılamaz olurdu.

 

5.   madde, cisim, malzeme, eşya, alet

Ham madde olarak kullanılanlar madde, maddeden yapılan ve üzerinde şekillendirme yapılan varlıklarda cisimdir.

Cam bir madde bardak ise cisimdir.

Cam bardak günlük hayatta kullanıldığında bir eşyadır.

Çekiç çivi çakmak için kullanıldığından alettir.

Bazı maddeler yeni bir madde oluşturmak için bir araya gelirler. Bir araya gelen bu maddelere malzeme adı verilir.

Çorba yapmak için bir araya gelen un,su,yağ,mercimek birer malzemedir.


 

 

varlık adı

madde

cisim

eşya

alet

malzeme

silgi

 

 

 

 

 

un

 

 

 

 

 

perde

 

 

 

 

 

kum

 

 

 

 

 

bıçak

 

 

 

 

 

 

 

 

B)   maddenin halleri

Madde tabiatta üç halde bulunur. Katı, sıvı ve gaz halinde bulunur.

 

katılar

belirli bir şekilleri vardır.

belirli bir hacimleri vardır.

Dışarıdan bir etki olmadığı sürece şekil ve hacimlerini korurlar.

katıyı oluşturan tanecikler bir birine çok yakındır.

Tahta, taş,çelik … vb maddeler katıdırlar.

not:

Kum tuz şeker gibi küçük taneli katılar sıvı maddeler gibi bulundukları kabın şeklini alırlar.

 

sıvılar

Belli bir hacimleri vardır.

Belli bir şekilleri yoktur, bulundukları kabın şeklini alırlar

Su, süt, benzin,zeytinyağı,kolonya…

not :

Sıvı maddelerin tanecikleri katılara oranla daha seyrektirler. Ve daha hızlı hareket ederler . Sıvı maddelerin tanecikleri birbirlerinin üzerinden kayarak hareket ederler . Bundan dolayı akışkan özelliğe sahiptirler.

gazlar

Bell


REKLAMLAR


Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan yer sağlayıcı olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu nedenle, sitemiz uyar ve kaldır prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, dersetkinlik@gmail.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Şikayet yerinde görüldüğü takdirde ihlal olduğu düşünülen içerikler sitemizden kaldırılacaktır. Sitemiz hiçbir şekilde kar amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.