9.Sınıf Biyoloji Canlıların Temel Bileşenleri (Vitaminler) Konu Anlatımı


REKLAMLAR




Ekleyen: soruca | Okunma Sayısı: 20139

Vitaminler

Genel özellikler 
1-Hücre zarından geçebilirler
2-Sindirim enzimlerinden etkilenmezler
3-Kanda görülürler
4-Vücudumuzdaki yaşamsal olayları denetlerler
5-Karaciğerde A ve Deride D vitaminleri (öncül maddelerden) üretilebilir
6-A-D-E-K vitaminleri yağda çözünür ve vücudumuzda biriktirilir
7-B-C vitaminleri suda çözünür vücudumuzda biriktirilmez. Vücudumuzda en çok eksikliği görülen vitaminlerdir.
8-Bazıları Işık bazıları ısıdan etkilenebilir.
9-İnsan A ve D vitamini hariç diğer vitaminleri dışarıdan hazır olarak almak zorundadır
10-Yeterli gün ışığı almayan bölgelerde D vitamini yetersizliği görülür
Not:Çeşitli biyokimyasal olaylarda varlığı gereken ve vücut tarafından sentez edilmediği için besinlerle alınması gereken organik bileşiklerdir. Vitaminler yağda ve suda çözünmeleri bakımından sınıflandırılırlar ve adlandırılmaları alfabetik olarak yapılır.Yağda çözünenler:A-D-E-K ve Suda çözünenler B-C.Vitaminlerin besinlerle yeterli alınmaması bazı sağlık sorunlarına yol açar.
Tiamin(B1)
•             Suda kolay çözünür
•             Kaynatmaya karşı dayanıklıdır
•             pH değişimine hassastır
•             Karaciğer,maya ve hububatta çok bulunur
•             Karbonhidrat metabolizmasında rol oynar
•             Karbonhidrat ve proteinlerden yağların sentezi için gereklidir
•             Sinir dokusunun oksijen alma yeteneğini artırır
Yetersizliği
•             Mide ve barsak bozuklukları meydana gelir
•             Barsaklarda iltihaplanma ve kabızlık görülür
•             Alyuvarlarda pentoz fosfat birikimi olur
•             Beriberi (Kalp damar sistemi hastalığı,sinirsel bozukluklar,kas zayıflğı ve halsizlik ) görülür
Riboflavin(B2)
•             Suda kolay çözünür
•             Işığa dayanıksızdır
•             Sakatatlarda, yumurta,süt peynir,maya,tahıllar ve yeşil yapraklı sebzelerde çok bulunur.
•             Solunum reaksiyonlarında görevli enzimlerin yapısına katılır
•             Gelişim üzerine etkisi fazladır
•             Hemoglobin sentezinde rol oynar
Yetersizliği
1.            Deri ve sindirim kanalı mukozasında bozukluklar oluşur
2.            Gözde sklera ve korneada damarlaşma görülür
Niyasin
•             Suda olay erir
•             Hava ve sıcağa dayanıklıdır
•             NAD ve NADP nin oluşumunu sağlar
•             Karaciğer,et,balık,buğday ve çavdarda bulunur.
Yetersizliği
(Yetersizlik tek taraflı ve mısırla beslenmelerde görülür)
1.            Sinir ve sindirim sistemi bozuklukları
2.            Pellegra (Deri kurur ve sertleşir) görülür
B6 (Pridoksin,H vitamini)
•             Suda ve alkolde erir
•             Işığa ve u.v radyasyona karşı hassastır
•             Amino asit ve potasyumun hücrelere taşınmasında rol alır
•             Bitkisel ve hayvansal besinlerde bolca bulunur
•             yetersizliği görülmez
Pantotenik asit
•             Koenzim-a nın yapısına katılır
•             Karbonhidrat protein ve yağ metabolizmasında rol alır
•             Karaciğer böbrek ve yumurta sarısında bulunur
Yetersizliği
1.            El ve ayaklarda karıncalanma
2.            Gündüz ayakların üşümesi ve gece ısınması
Biotin
•             Tuzlu suda erir
•             Bitkisel ve hayvansal besinlerde bolca bulunur
•             Karbonhidrat ve yağ metabolizmasına katılır
•             Yetersizliği görülmez
B9 (Folik asit)
•             Suda az çözünür
•             Alkali ortamlarda kolay çözünür
•             Amino asit metabolizmasında rol alır
•             Hızlı bölünen hücreler için gereklidir
•             Kan hücrelerinin oluşumunda B12 ile birlikte rol alır
•             Mayalarda ve yeşil sebzelerde bol bulunur
Yetersizliği
1.            Gelişmenin yavaşlaması
2.            Aneminin görülmesi
B12
•             Yüksek yapılı bitki ve hayvanlar tarafından sentezlenemez
•             Mikroorganizmalar sentezler
•             Çok az miktarlarda etkendir
•             Amino asit ve protein metabolizmasında etkendir
•             B9 vitamini ile beraber hızlı bölünen hücreler ve kan hücreleri yapımı için gereklidir
Yetersizliği
1.            Anemi görülür
2.            Sinir hücrelerinde bozulmalar görülür
C vitamini
•             Bazı omurgalı ve insanlar için önemlidir.(Bazı yüksek yapılı hayvanlar ve bitkiler sentezleyebilir.
•             Isıya dayanıksızdır
•             Biyokimyasal reaksiyonlarda rol alır
•             Yeşil sebze ve limongillerde bol bulunur
Yetersizliği
1.            Skorbüt (Diş eti ve diğer organlarda gelişen kanama ) hastalığı gelişir
2.            Dişler ve damaklarda yapı bozukluğu gelişir.(Bu durum hücresel yapı olan mükopolisakkaritlerin yapı bozukluğundan kaynaklanır.)
A vitamini
•             Besilerle beta karoten veya A vitamini şeklinde alınır
•             Gözde bulunan pigmentlerin yapısına katılır
•             Omurgalıların görme olaylarında gerçekleşen biyokimyasal olaylar için gereklidir
Yetersizliği
1.            Fotofobi (ışığa duyarlılık) gelişir
2.            Gece körlüğü
3.            Göz yaşı oluşturamama ve korneada sertleşme
4.            Solunum,urogenital yollarda ve ciltte sertleşme, 
5.            Diş bozuklukları
D vitamini
•             Hormon gibi davranan vitamindir
•             Bitki ve hayvansal besinlerde bulunur
•             Ca metabolizmasında etkendir
•             Barsaklardan Ca emilimini kolaylaştırır
•             Kan Ca seviyesinin ayarlanmasında etkendir
•             İnsan ve diğer memeliler D vitamini öncül maddelerini sentezleyebilirler.Bu maddeler deride u.v etkisi ile D vitaminine dönüşürler.
Yetersizliği
1.            Raşitizm (Kemik gelişiminde görülen bozukluk) görülür
2.            Yetişkinlerde osteomalazi (Kemik yumuşaması) görülür
E vitamini
•             Bitkisel ve hayvansal besinlerde yaygın olarak bulunurlar
•             Antioksidan olduğu düşünülmektedi
•             Yetersizliğine raslanmamaktadır
•             Laboratuar çalışmalarında yetersizliğinde farelerde karaciğer kalp ve damar hastalıkları ve kısırlık görülmüştür.
K vitamini
•             Besinlerde yaygın olarak bulunur
•             İnsanlarda ince barsaklarda microorganizmalar tarafından üretilir
•             Yetersizliğine raslanmaz
•             Karaciğerde protrombin yapımında gereklidir
•             Kanın pıhtılaşmasında rol alır

 


REKLAMLAR


Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan yer sağlayıcı olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu nedenle, sitemiz uyar ve kaldır prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, dersetkinlik@gmail.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Şikayet yerinde görüldüğü takdirde ihlal olduğu düşünülen içerikler sitemizden kaldırılacaktır. Sitemiz hiçbir şekilde kar amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.